Итгэлт худалдааны” төв нь 170 гаруй харилцагчидтай үүнээс 43 нь өмчилж авсан талбайд 130 гаруй нь түрээсээ төлөн үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
“Их барилга” компани нийгмийн даатгалын шимтгэлээ тогтмол төлдөг. Жишээлбэл; 2025 онд 37 хүнд нийтдээ 690.6сая төгрөгийн цалин олгосон байна. Үүнээс 47.2 саяыг хүн амын албан татварт, 153.1сая төгрөгийг Увс аймгийн татварын хэлтэст төлсөн. Бид олсон орлого, мөнгө болгоноосоо татвар төлдөг. Мөн тог, ус дулаан гэх мэт үйл ажиллагаа явуулахад зарцуулагддаг ашиглалтын зардалд нийт 240сая төгрөг төлсөн байна. Манай компани олон нийтэд нээлттэй, хувьцаа эзэмшигчид, ажилчдынхаа өмнө хүлээсэн үүрэгтэй. Иргэдийн амь нас, эд хөрөнгийг болзошгүй эрсдэлээс хамгаалж, аюулгүй орчныг бүрдүүлэхийн тулд бид харуул хамгаалалтын “Сондор мэлмий” компанитай хамтран ажилладаг. Гэнэтийн гал түймэр гарсан тохиолдолд 50 тонн усны багтаамжтай сав, шахах тоног төхөөрөмжийг байнгын бэлэн байдалд байлгадаг. Мөн аливаа зөрчил, аюулын шинж тэмдэг илэрвэл дохиоллын систем автоматаар ажиллаж, тогтмол үзлэг шалгалт хийснээр эрсдэлийг урьдчилан илрүүлж, сөрөг үр дагавраас сэргийлэх нөхцөлийг хангана ажилладаг.
Бизнес эрхлэгчийн хувьд худалдааны талбай гэдэг нь бидний борлуулж буй бараа, бүтээгдэхүүн. Иймээс барааны үнийг нэмэх эсэх асуудал нь зах зээлийн бодит нөхцөл, зардлын өсөлттэй уялдан шийдэгдэх ёстой болохоос төр, эсвэл төрөөс сонгогдсон төлөөлөгчид бидэн рүү дайрч болохгүй юм. Манай худалдааны төвийн түрээс сүүлд нийтдээ 20 хувиар нэмэгдсэн. Үүний зэрэгцээ И-Монголиа платформд инфляцын түвшин 8 хувиар өссөн гэх мэдээлэл байна. Өмнө нь 2.5 сая төгрөгийн түрээсийг зохицуулж, үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулж болдог байсан бол 2026 онд ижил нөхцөлд амьдрал, бизнесээ тэнцвэртэй авч явах боломжгүй болж байна. Ийм нөхцөлд ажилчдын амьжиргааг хадгалах үүднээс цалинг дор хаяж 10 хувиар нэмэх шаардлага зайлшгүй тулгарч байна.
Бизнесийн шийдвэрүүдийг бид дур зоргоороо, “өнөө маргааш” гэж гаргадаггүй. 2025 оны арваннэгдүгээр сараас эхлэн 2026 оны турш хэрэгжих санхүүгийн төлөвлөгөөг боловсруулж, сар бүрийн тогтмол зардлыг тооцоолон, санхүүгийн программ, дэг журмын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Манай худалдааны төвийн түрээсийн дундаж үнэ 1мкв нь 34 мянган төгрөг бөгөөд доторх байрлалын онцлогоос шалтгаалан үнэ харилцан адилгүй байдаг. Худалдаа наймаанд байршил онцгой чухал учраас илүү ашигтай байршилд байгаа түрээслэгч түрээсээ төлөх боломжгүй тохиолдолд харьцангуй хямд байршлыг сонгох боломж ч бий.
Зах зээлийн жишгийг харвал Номин худалдааны төвийн түрээс 1мкв нь дунджаар 38 мянга, Од центр 25–45 мянга, Шөнийн зах 42–53 мянга, Бэлбулаг 40 мянга, Жижиг Номин 40 мянган төгрөгийн түвшинд байна. “Итгэлт худалдааны” төвийн түрээсийг “тэнгэрийн үнэ”-тэй мэтээр шүүмжилж, дайралт хийж байна.
Шинэ Улаангом” захын нийт 20 түрээслэгч “Итгэлт худалдааны төв”-д шилжин орсны 13 нь манай төвд өмнө нь давхар түрээсийн талбайтай байсан аж ахуйн нэгж, иргэд байсан. Үүн дээр нэмж долоон хүнийг шинээр ажлын байраар хангаж, агааржуулалтын шаардлагаас шалтгаалан ашиглах боломжгүй байсан талбайг дахин зохион байгуулж, цэгцлэн эдгээр иргэдийг хавар хүртэл тогтвортой ажлын байртай байлгах нөхцөлийг бүрдүүлсэн юм.
Гадна талбайн зохион байгуулалтын хүрээнд нийт 68 хүнд түр ажлын байр гаргаж өгч, үүний тулд өөрсдийн байнгын түрээслэгчдийн автомашины зогсоолыг чөлөөлөн ашиглуулж байна. Итгэлт худалдааны төвийн гадна талбайд түрээслэгчдэд зориулсан түр ажлын байр бий болгохтой холбоотой гарах зардлын нарийвчилсан тооцоог хийсэн.
Юуны өмнө гадна талбайн түрээслэгчдийн эд хөрөнгийг хамгаалах, түүнчлэн өөрсдийн өмч хөрөнгийг эрсдэлд оруулахгүй байх зорилгоор шинээр камерын хяналтын систем суурилуулж, угсралтын ажлыг хийсэн. Талбай урт, шугам сүлжээ ихтэй тул кабелийн таталт, далд угсралт зэрэг олон шатны ажил хийгдэж, үүнд хамгийн багадаа 8.9 сая төгрөгийн зардал гарсан. Энэхүү санхүүжилтийг түрээслэгчдээс урьдчилан авсан түрээсийн орлогоос шийдвэрлэсэн бөгөөд хоёр сарын түрээсийг урьдчилж авсан нь ашиг хонжоо хайсан бус, зайлшгүй шаардлагатай зардлыг нөхөх зорилготой байсан юм.
Мөн гадна талбайн түрээслэгчдийн аюулгүй байдлыг хангах үүднээс гэрэлтүүлэг шинээр хийж, эд хөрөнгө хамгаалах нэмэлт харуул хамгаалалт, цэвэрлэгээ үйлчилгээ нэвтрүүлэх шаардлага гарч, нийт таван хүнийг шинээр ажилд авсан. Эдгээр ажлын байрыг бий болгож, орчны нөхцөлийг бүрдүүлэхэд нийт 28.4 сая төгрөгийн зардал гарсан байна. Харин хоёр сарын урьдчилгаа түрээсийн орлогоос НӨАТ-ыг хасаж тооцвол ердөө 15 сая 498 мянган төгрөгийг л бүрдүүлж чадсан юм. Ингэснээр нийт 68 түрээслэгчийн үйл ажиллагааг хэвийн явуулахын тулд манай компанийн төлөвлөөгүй, гэнэтийн зардал 14.9 сая төгрөгт хүрлээ.
Би зах, худалдааны салбарт тасралтгүй 30 гаруй жил ажилласан хүн. Эмх цэгц, дэг журамгүй газар маргаан, зөрчил байнга үүсдэг. Тиймээс “Итгэлт худалдааны төв”-д өдөр тутмын үйл ажиллагааг зохицуулсан тодорхой журам үйлчилдэг бөгөөд үүнийг талбай эзэмшигч, түрээслэгч, ажил олгогч болон тэдний ажилтнууд, үйлчилгээний ажилтнууд, харуул хамгаалалтын гэрээт ажилтнууд гээд уг орчинд ажиллаж, үйл ажиллагаа явуулж буй хүн бүр адил тэгш мөрдөх үүрэгтэй. Бид улирал тутам уг дүрэм, журмыг түрээслэгчдэд танилцуулж, гарын үсэг зуруулан баталгаажуулдаг. Харин гэрээ, журмын дагуу эрх нь зөрчигдсөн гэж үзсэн иргэн, аж ахуйн нэгж шүүхэд хандах бүрэн эрхтэй бөгөөд үүнд саад болох зүйл огт байхгүй.
Тухайлбал, гэрээний 3.8-д түрээсийн төлбөрийг нэг сарын хугацаанд төлөөгүй тохиолдолд эхлээд сануулах, санамж бичигт заасан хугацаанд төлбөрөө барагдуулаагүй бол түрээслүүлэгч тал гэрээг цуцлах эрхтэй гэж тодорхой заасан байдаг. Мөн гэрээний нөхцөлд өөрчлөлт орох шаардлага үүсвэл холбогдох шинэчлэлтийг албан ёсоор тусгаж, харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр хэрэгжүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл, бидний хооронд мөрдөгдөх дүрэм, журам, гэрээний харилцаа тодорхой, ил тод байдаг. Мэдээж дэг журам сахиулах шаардлага тавихад дургүйцэх хүн гардаг. Гэвч энэ нь хувь хүний тав тухыг хязгаарлах гэсэн оролдлого бус, харин худалдааны төвд ажиллаж, үйлчлүүлж буй бүх хүний аюулгүй байдал, өөрсдийн болон бусдын өмч хөрөнгийг хамгаалах зайлшгүй арга хэмжээ гэдгийг ойлгох хэрэгтэй.
“Их барилга” компани өөрийн эзэмшлийн нэг барилгыг буулгаж, талбайг цэвэрлэн, газраа чөлөөлж аймагт шилжүүлэн өгсөн түүхтэй. Тухайн үед манайх Улаанбаатар хотоос хөндлөнгийн хөрөнгийн үнэлгээний компани урьж, уг талбайд байрлаж байсан гараашуудын үнэлгээг хийлгэсэн ч 11 жилийн өмнө гаргасан энэхүү шийдвэр компанид асар их санхүүгийн хохирол учруулж байсан. Энэ буруу шийдвэрийн улмаас компани тэрбум гаруй төгрөгийн өрөнд орж, улмаар өөрийн үнэ цэнтэй объектуудын нэгийг 2019 онд “Номин” ХХК-д худалдана байж өр зээлээ барагдуулж байсан юм.
Гэсэн ч эдгээр бодит нөхцөл байдлыг үл харгалзан тодорхой улс төрийн өнгө аяс бүхий үйлдэл, явуулгын улмаас манай компанийн нэр хүндэд халдаж, олон нийтийн дунд буруу ойлголт төрүүлэх оролдлогууд тасралтгүй гарсаар байна. Өмнө нь ийм дайралтуудыг үл тоон өнгөрөөдөг байсан ч өнөөдөр дуугүй сууж чадсангүй. Иймээс бид баримтад тулгуурлан байр сууриа илэрхийлж, нэр хүндээ хамгаалах нь зүй ёсны асуудал гэж үзэж байна.
Сэтгүүлч: Т.Алтанминж
Сэтгэгдэл үлдээх